تفاوت جوش چرکی با جوش زیرپوستی تنها در ظاهر آنها نیست، بلکه منشا شکلگیری و روش برخورد با هر کدام کاملا متفاوت است. اشتباه در تشخیص این دو میتواند منجر به باقی ماندن جای جوش (اسکار) یا التهاب بیشتر پوست شود. در این مقاله تخصصی، به بررسی عمیق ویژگیها، دلایل بروز و راههای درمان جوش هر یک میپردازیم.
جوش چرکی چیست و چگونه ایجاد میشود؟
جوشهای چرکی که در دنیای پزشکی به آنها پاستول (Pustule) گفته میشود، نوعی آکنه التهابی هستند که حاوی مایعی سفید یا زرد رنگ (چرک) میباشند. این جوشها زمانی شکل میگیرند که منافذ پوست در اثر تجمع چربی و سلولهای مرده مسدود شده و سپس توسط باکتریها عفونی شوند.
واکنش سیستم ایمنی بدن به این عفونت، باعث تجمع گلبولهای سفید و ایجاد چرک در نوک جوش میشود که معمولا با قرمزی و تورم در اطراف آن همراه است.
جوش زیرپوستی چیست؟
جوش زیرپوستی یا “جوش کور” که معمولا سر باز نمیکند، در لایههای عمیقتر پوست تشکیل میشود و به صورت یک برجستگی سفت و دردناک لمس میشود. این جوشها اغلب فاقد سر سفید یا سیاه هستند و به دلیل انسداد شدید منافذ در اعماق پوست به وجود میآیند. فشار دادن این جوشها نه تنها باعث تخلیه آنها نمیشود، بلکه موجب رانده شدن عفونت به لایههای عمقیتر و ایجاد التهاب مزمن و درد شدید در ناحیه مورد نظر خواهد شد.
تفاوتهای اصلی جوش چرکی و زیرپوستی در یک نگاه
برای درک بهتر تفاوتهای این دو نوع آکنه، جدولی تهیه کردهایم که ویژگیهای ظاهری و ساختاری آنها را با هم مقایسه میکند:
| ویژگی | جوش چرکی (پاستول) | جوش زیرپوستی (کور) |
|---|---|---|
| ظاهر | دارای سر سفید یا زرد مشخص | برجستگی قرمز بدون سر مشخص |
| محل تشکیل | سطح پوست یا لایههای سطحی | لایههای عمیق درم و اپیدرم |
| میزان درد | حساسیت متوسط هنگام لمس | دردناک و ضرباندار حتی بدون لمس |
| محتوا | حاوی چرک و باکتری | تجمع چربی و التهاب در عمق |
| خطر اسکار | متوسط (اگر دستکاری نشود) | بسیار بالا در صورت فشار دادن |
علتهای اصلی بروز انواع آکنه و جوش روی پوست
برای شناخت بهتر دلایل ایجاد جوش و انتخاب درمان مناسب، ابتدا باید نوع آکنه خود را بشناسید. در جدول زیر، علتهای اصلی بروز انواع مختلف آکنه و جوش روی پوست آورده شده است:content_copy
| نوع جوش و آکنه | ظاهر و مشخصات | علتهای اصلی بروز |
|---|---|---|
| جوشهای سرسیاه و سرسفید (کومدونها) | نقاط کوچک سیاه یا سفید، بدون درد و التهاب | تجمع سلولهای مرده پوست، ترشح بیش از حد چربی (سبوم) و انسداد منافذ پوست |
| پاپولها و پاسچولها (جوشهای التهابی) | برجستگیهای قرمز، حساس به لمس و گاهی دارای چرک سفید یا زرد در نوک جوش | نفوذ باکتری مولد آکنه به درون منافذ بسته شده و ایجاد التهاب و پاسخ سیستم ایمنی بدن |
| ندولها و کیستها (آکنه شدید و عمقی) | توده های بزرگ، سفت، دردناک و عمیق زیر پوست که معمولا جای آنها باقی میماند | التهاب شدید در لایههای عمقی پوست، پارگی دیواره منافذ در زیر پوست و عوامل ژنتیکی |
| جوشهای هورمونی | جوشهای التهابی و دردناک که بیشتر در نواحی چانه، دور دهان و خط فک ظاهر میشوند | نوسانات هورمونی (مانند قاعدگی، بارداری، سندرم تخمدان پلی کیستیک) و افزایش هورمون آندروژن |
| جوشهای مکانیکی (مکانیکا) | جوشهای ریز و قرمز در نواحی تحت اصطکاک (مانند محل ماسک، کلاه یا لباسهای تنگ) | عرق کردن زیاد، اصطکاک مداوم پوست با اشیا و حبس شدن حرارت و رطوبت روی پوست |
| جوشهای ناشی از محصولات (کازمتیکا) | جوشهای ریز و پراکنده در مناطقی که لوازم آرایشی استفاده شده است | استفاده از محصولات پوستی و آرایشی سنگین، چرب و کمدوژنیک (مسدودکننده منافذ) |
راهکارهای طلایی برای درمان جوش چرکی
برای درمان جوشهای چرکی، هدف اصلی از بین بردن باکتریها و کاهش التهاب است. استفاده از بنزوئیل پراکسید یا اسید سالیسیلیک در روتین پوستی میتواند به خشک شدن سریعتر چرک و پاکسازی منافذ کمک کند.
پزشکان معمولا توصیه میکنند از دست زدن به این جوشها خودداری کنید تا عفونت به نقاط دیگر سرایت نکند. در موارد شدیدتر، استفاده از آنتی بیوتیکهای موضعی مانند کلیندامایسین تحت نظر پزشک میتواند روند بهبودی را تسریع ببخشد.
درصورتی که پس از درمان ، جای جوش شما باقی ماند می توانید از روش های زیر استفاده کنید:
روشهای موثر برای تخلیه و درمان جوش زیرپوستی
درمان جوش زیرپوستی صبوری بیشتری میطلبد زیرا این جوشها راهی به سطح پوست ندارند. استفاده از کمپرس گرم میتواند به نرم شدن چربی محبوس شده و حرکت آن به سمت سطح پوست کمک کند تا جوش زودتر به مرحله تخلیه برسد. همچنین استفاده از چسبهای جوش (Pimple Patches) حاوی مواد کاهنده التهاب، مانع از دستکاری جوش شده و به کاهش تورم آن کمک میکند. در صورت تکرار این جوشها، لایهبرداری شیمیایی منظم با AHA و BHA راهکار پیشگیرانه بسیار خوبی است.
