سندروم DRESS یا واکنش دارویی همراه با ائوزینوفیلی و علائم سیستمیک یک عارضه نادر اما جدی است که معمولاً چند هفته پس از مصرف برخی داروها بروز میکند. این سندروم با علائمی مانند تب بالا، بثورات پوستی گسترده و درگیری اندامهای داخلی شناخته میشود و به دلیل واکنش شدید سیستم ایمنی بدن به دارو ایجاد میگردد. تشخیص زودهنگام آن اهمیت زیادی دارد، چون در صورت بیتوجهی میتواند عوارض خطرناکی به همراه داشته باشد.
در سندروم DRESS علاوه بر علائم پوستی، اندامهایی مثل کبد، کلیه، ریه یا قلب نیز ممکن است درگیر شوند. قطع فوری داروی عامل و شروع درمان مناسب، نقش اصلی در کنترل بیماری دارد. این سندروم اغلب با داروهایی مثل داروهای ضدتشنج، آنتیبیوتیکها و برخی داروهای ضدنقرس مرتبط است و نیاز به پیگیری پزشکی دقیق دارد.
سندروم DRESS چه مشکلاتی در پوست ایجاد میکند؟
سندروم DRESS میتواند مشکلات پوستی گسترده و آزاردهندهای ایجاد کند که معمولاً اولین نشانههای بیماری هستند. شایعترین مشکل پوستی در این سندروم، راشهای قرمز و منتشر است که اغلب از صورت و تنه شروع شده و بهتدریج به سایر نقاط بدن گسترش پیدا میکند. این ضایعات پوستی معمولاً با خارش شدید، سوزش و التهاب همراه هستند و ظاهر پوست را بهطور قابلتوجهی تغییر میدهند.
در موارد شدیدتر، پوست ممکن است دچار تورم، پوستهریزی، ضخیم شدن یا حتی تاول شود. یکی از علائم شاخص سندروم DRESS، تورم صورت بهویژه اطراف چشمها است که ظاهر بیمار را تغییر میدهد. شدت مشکلات پوستی میتواند متفاوت باشد، اما در صورت عدم درمان بهموقع، این علائم ممکن است طولانیمدت شده و نیاز به مراقبت پزشکی جدی داشته باشند.
علت ایجاد سندروم DRESS چیست؟
علت اصلی سندروم DRESS یک واکنش شدید و غیرطبیعی سیستم ایمنی بدن به برخی داروها است که معمولاً چند هفته پس از شروع مصرف دارو ظاهر میشود. در این حالت، بدن دارو را بهعنوان عامل تهدیدکننده شناسایی کرده و پاسخ ایمنی گستردهای ایجاد میکند که نهتنها پوست، بلکه اندامهای داخلی را هم درگیر میسازد. این واکنش ایمنی با افزایش برخی سلولهای التهابی مانند ائوزینوفیلها همراه است و باعث بروز علائم شدید میشود.
علاوه بر دارو، عوامل ژنتیکی و فعال شدن دوباره برخی ویروسهای نهفته نیز در بروز سندروم DRESS نقش دارند. برخی افراد بهصورت ژنتیکی حساستر هستند و پس از مصرف داروهای خاص، احتمال بروز این سندروم در آنها بیشتر است. همچنین فعال شدن مجدد ویروسهایی مانند HHV-6 میتواند شدت واکنش ایمنی را افزایش دهد و روند بیماری را پیچیدهتر کند.
چگونه مشکلات پوستی سندروم DRESS درمان می شود؟
درمان مشکلات پوستی سندروم DRESS در درجه اول با قطع فوری داروی عامل آغاز میشود، زیرا ادامه مصرف دارو میتواند شدت ضایعات پوستی را افزایش دهد. پس از آن، بسته به شدت علائم، پزشک از داروهای ضدالتهاب مانند کورتونها برای کاهش قرمزی، خارش و التهاب پوست استفاده میکند. این درمانها کمک میکنند واکنش ایمنی کنترل شده و روند ترمیم پوست سریعتر انجام شود.
در موارد خفیفتر، استفاده از کرمهای موضعی کورتونی، مرطوبکنندهها و آنتیهیستامینها برای کاهش خارش و خشکی پوست مؤثر است. اگر ضایعات پوستی شدید یا گسترده باشند، درمانهای سیستمیک و بستری شدن بیمار ضروری میشود. مراقبت منظم از پوست و پیگیری پزشکی نقش مهمی در جلوگیری از باقی ماندن عوارض پوستی دارد.
| روش درمان | توضیح |
|---|---|
| 🛑 قطع داروی عامل | مهمترین اقدام درمانی برای جلوگیری از تشدید ضایعات پوستی |
| 💊 کورتون خوراکی یا تزریقی | کاهش التهاب، قرمزی و واکنش شدید ایمنی پوست |
| 🧴 کورتون موضعی | کنترل خارش، سوزش و التهاب در ضایعات پوستی خفیف تا متوسط |
| 😌 آنتیهیستامین | کاهش خارش و ناراحتیهای پوستی |
| 💧 مرطوبکنندههای پوستی | جلوگیری از خشکی، پوستهریزی و آسیب بیشتر پوست |
| 🏥 بستری و مراقبت تخصصی | ضروری در موارد شدید با ضایعات گسترده یا عوارض سیستمیک |
چگونه سندروم DRESS تشخیص داده می شود؟
تشخیص سندروم DRESS بر اساس ترکیب علائم بالینی، سابقه مصرف دارو و نتایج آزمایشها انجام میشود. پزشک ابتدا به علائمی مانند راش پوستی گسترده، تب بالا و تورم صورت توجه میکند و سپس بررسی میکند که آیا بیمار طی هفتههای اخیر داروی پرخطر مصرف کرده است یا خیر. فاصله زمانی چند هفتهای بین شروع دارو و بروز علائم، یکی از نشانههای مهم در تشخیص این سندروم محسوب میشود.
در ادامه، آزمایشهای خون برای بررسی افزایش ائوزینوفیلها، اختلال در عملکرد کبد یا کلیه و علائم التهاب انجام میشود. در برخی موارد، برای رد سایر بیماریهای مشابه، از تستهای تکمیلی مانند سونوگرافی، تصویربرداری یا مشاوره تخصصی استفاده میشود. تشخیص دقیق و بهموقع نقش مهمی در جلوگیری از عوارض جدی این سندروم دارد.
بیشتر بخوانید : لکه های قرمز روی پوست بدون خارش
پرسشهای متداول درباره سندروم «درِس»
سوالات پرتکرار در این رابطه :
۱. سندروم DRESS معمولاً چه زمانی ظاهر میشود؟
این سندروم اغلب بین ۲ تا ۸ هفته پس از شروع مصرف داروی عامل بروز میکند و به همین دلیل تشخیص آن نسبت به واکنشهای دارویی فوری دشوارتر است.
۲. آیا سندروم DRESS فقط پوست را درگیر میکند؟
خیر، علاوه بر پوست، اندامهای داخلی مانند کبد، کلیه و ریه نیز ممکن است درگیر شوند و علائم عمومی مثل تب و ضعف ایجاد شود.
۳. آیا همه افراد در برابر سندروم DRESS حساس هستند؟
خیر، برخی افراد بهدلیل زمینه ژنتیکی یا واکنش خاص سیستم ایمنی، بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به این سندروم قرار دارند.
۴. آیا سندروم DRESS مسری است؟
خیر، این سندروم یک واکنش دارویی است و به هیچوجه از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود.
۵. آیا پس از بهبودی امکان بازگشت سندروم DRESS وجود دارد؟
در صورت مصرف مجدد داروی عامل یا داروهای مشابه، احتمال بازگشت علائم وجود دارد، به همین دلیل پرهیز دارویی بسیار مهم است.
